CÜCE GEZEGENLER

1.969 Views

 Cüce Gezegenler kavramını hepimiz duymuşsuzdur.Bugünkü yazımızda diğer gezegenlerden dışlanan ve Güneş Sistemi’nin üvey evlatları olan çoğumuzun isimlerini dahi duymadığı cüce gezegenlere şöyle bir göz atacağız.

 Cüce gezegenler şekilleri ve yörüngeleri bakımından diğer gezegenlerle hemen hemen aynıdır ancak adından da anlaşılabileceği üzere cüce gezegenler, çok daha hafif ve küçüktürler. Halk arasında en çok bilinen cüce gezegen Plüton’dur fakat çoğumuzun pek bilmediği 4 cüce gezegen daha bulunmaktadır ve Güneş’imizin yörüngesinde dönmektedir. Bunlar; Ceres, Haumea, Eris ve Makemake’dir.

 Cüce gezegenler tipik olarak Güneş Sistemi’nin iki farklı bölgesinde yer edinmişlerdir. Bunlardan biri Asteroid Kuşağı, diğeri Kuiper Kuşağı’dır.

Asteroid Kuşağı

 Asteroid Kuşağı Mars ve Jüpiter gezegenleri arasında kalan bölgedir. Güneş Sistemi’nin erken dönemlerinin kalıntılarını (tozlar, kayalar vb.)  içerir.

Şekil I Astroid Kuşağı

Burada Ceres adı verilen cüce gezegen bulunur. Ceres, 1801 yılında Giuseppe Piazzi tarafından keşfedilmiş olup adını Roma mitolojisindeki hasat tanrıçasından almıştır. Yarıçapı yaklaşık 476 km’dir ve Güneş’in etrafında 1 tam turunu 4.6 Dünya yılında tamamlar. NASA’nın 2007 yılında fırlattığı Dawn adındaki uzay sondasının ziyareti sonucu “keşfedilen ve ziyaret edilen ilk cüce gezegen” unvanını almıştır. Dawn, 2018 yılında görevini bitirmiş olsa da hala Ceres’in yörüngesinde bulunmaktadır.

Şekil II Dawn Rotası

 Her ne kadar Ceres’in bir atmosferi bulunmasa da yaşama elverişli olmak açısından birçok gezegenin sahip olmadığı bir şeye sahip; Su. Evet, Ceres’te donmuş bir şekilde su bulunmaktadır ve bu, bir gezegende yaşamın varlığına dair büyük bir umuttur.

Şekil III Ceres

Kuiper Kuşağı

 Kuiper Kuşağı Neptün gezegeninin yörüngesinin ötesinde bulunan bir bölgedir ve aynı Asteroid Kuşağı gibi bize Güneş Sistemi’nin tarihi hakkında bazı bilgiler vermektedir. Ayrıca kuyruklu yıldızların kaynaklarından biridir. Ne yazık ki, Kuiper kuşağı çok soğuk olduğu için bu bölgede bildiğimiz anlamda yaşam için elverişli koşullar sağlanamamaktadır.

Şekil VI Kuiper Kuşağı

Kuiper kuşağındaki cüce gezegenlere herkesin bildiğini düşündüğümüz Plüton ile başlayalım. 1930 yılında keşfedilen Plüton, uzun yıllar boyunca Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak anılmıştır ancak daha sonra Ulusal Astronomi Birliği’nin (IAU) gezegen olma koşullarını sağlamadığı için gezegenlikten cüce gezegenliğe geçirilmiştir.

 Plüton Ay’dan daha küçüktür, çapı yaklaşık olarak 2,380 km’dir. 5 tane uydusu bulunmaktadır. Nitrojen, metan ve karbonmonoksit içeren bir atmosfere sahiptir.


Şekil V. Plüton

Kuiper kuşağındaki diğer cüce gezegenimiz Haumea’dır. 2003 yılında keşfedilmiştir. Haumea, halkalara sahip olduğu bilinen ilk Kuiper kuşağı cismidir. Yarıçapı yaklaşık olarak 620 km’dir.

 2003 senesinde keşfedilen bir diğer cüce gezegen ise Eris’tir. Güneş yörüngesindeki bir turunu 556 Dünya yılında tamamlayan Eris, kendi etrafındaki turunu 25.9 saatte tamamlar. Eris, Dysnomia adında küçük bir uyduya sahiptir ve son cüce gezegenimiz olan Makemake, 2005 yılında keşfedilmiştir. 1 yılını 305 Dünya yılında tamamlar ve günleri 22.5 saattir.

Değerlendirme: 1 / 5.

KAYNAKÇA

https://solarsystem.nasa.gov/

https://solarsystem.nasa.gov/solar-system/kuiper-belt/overview/

https://solarsystem.nasa.gov/resources/2156/asteroid-belt/

https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Planets#DwarfPlanets

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.